Słońce Ukrainy wschodzi na Donbasie
Vadym Meller. Szkic kostiumu Oficera do adaptacji sztuki, Gaz, Georga Kaisera. Stowarzyszenie Artystyczne Berezil, Kijów. Reż. L.Kurbas, 1923, gwasz, tusz i akwarela na tekturze
Regiony doniecki i ługański bywały postrzegane stereotypowo jako obszar spauperyzowany, przestępczy, zsowietyzowany i prorosyjski.
Ale dziś coraz częściej przypomina się, że z ukraińskim Wschodem związani byli twórcy, bez których trudno byłoby sobie wyobrazić kulturę ukraińską XX wieku: m.in. Wołodymyr Sosiura, Emma Andijewska, Iwan Dziuba i Wasyl Stus, a także wybitni autorzy aktywni w naszych czasach.
Zarówno w epoce modernizmu, jak i po 1991 roku, Donbas znacząco uzupełniał mozaikę kulturową Ukrainy. Coraz częściej dostrzega się to również w Kijowie i we Lwowie. Niestety dzieje się to w momencie, kiedy rosyjski agresor ściera z powierzchni ziemi całe miasta na wschodzie Ukrainy.
O ukraińskości na skraju Ukrainy porozmawiamy z osobami, które łączy doświadczenie wielokrotnej emigracji. Nasi goście musieli opuścić rodzinne strony w obliczu agresji wroga, zmienić środowisko kulturowe, a nawet język. Spytamy ich, jak z nowej perspektywy patrzą na swoją małą ojczyznę, własne wybory tożsamościowe i twórcze.
INFO
Miejsce
Czas
wstęp
Naszymi gośćmi będą:
Ija Kiwa – ukraińska poetka, tłumaczka i dziennikarka. Urodziła się w Doniecku, w 2014 na skutek wojny rosyjsko-ukraińskiej na Donbasie przeprowadziła się do Kijowa, a w 2022 roku – do Lwowa. Tłumaczka z białoruskiego, rosyjskiego i polskiego na ukraiński oraz z ukraińskiego i polskiego na rosyjski. W Polsce ukazały się tomiki jej wierszy „Czarne róże czasu” oraz „Wędrowny ptak wojny” w przekładzie Anety Kamińskiej.
Wołodymyr Rafiejenko (online) – ukraiński poeta i prozaik, z wykształcenia filolog i kulturoznawca. Do lipca 2014 roku mieszkał i pracował w Doniecku, pisał w języku rosyjskim. Opuścił rodzinne miasto po rosyjskim ataku na wschód Ukrainy. W 2022 roku jego nowy dom pod Kijowem znalazł się pod rosyjską okupacją. Autor ewakuował się na zachód Ukrainy, a następnie wyjechał do USA. Autor dziesięciu powieści, w tym Najdłuższych czasów (2017; Nagroda Wyszehradzka Partnerstwa Wschodniego). Polski przekład Marcina Gaczkowskiego i Anny Ursulenko (Wydawnictwo KEW 2020) znalazł się w finale Literackiej Nagrody Europy Środkowej „Angelus”. Jego pierwsza powieść napisana w języku ukraińskim Mondegreen została opublikowana w polskim przekładzie w 2024 roku. Na 2025 przygotowane jest tłumaczenie powieści Petrichor.
Spotkanie poprowadzi Marcin Gaczkowski – literaturoznawca, historyk, publicysta. Jeden z założycieli portalu Rozstaje.art, współpracownik kwartalnika „Czas Literatury”, dziennikarz Polskiego Radia dla Ukrainy. Tłumacz literatury ukraińskiej, m.in. powieści Córeczka Tamary Dudy (Wydawnictwo KEW 2022, Nagroda im. Natalii Gorbaniewskiej) oraz kultowego Miasta Waleriana Pidmohylnego (Wydawnictwo KEW 2024). Od 2021 roku prowadzi seminarium „Tłumacze bez Granic”.
