Dary Przyjaźni
Dziewięćdziesięcioro artystek i artystów z całego świata przekazuje swoje prace w darze na rzecz Muzeum Sztuki w Łodzi. Ten wyjątkowy gest stanowi zarówno nawiązanie do historii, jak i wyraz uznania dla tradycji oraz unikalnych początków instytucji, która – jako jedna z pierwszych na świecie placówek zajmujących się sztuką nowoczesną – powstała dzięki współpracy i solidarności międzynarodowego środowiska artystycznego.
Dary przyjaźni – pod tym hasłem dziewięćdziesięcioro artystek i artystów przekazuje swoje dzieła do kolekcji Muzeum Sztuki. Ten symboliczny akt przywołuje moment założenia instytucji w 1931 roku – kiedy to dzięki darom artystów powstała Międzynarodowa Kolekcja Sztuki Nowoczesnej. Obecne dary trafiają do Muzeum w czasie szczególnie trudnym dla wielu ośrodków kultury na całym świecie, kiedy muszą się one zmagać z narastającą polaryzacją ideologiczną, cięciami budżetowymi oraz próbami ograniczania wolności artystycznej. Tak znaczący gest solidarności przywraca Muzeum Sztuki jego miejsce i znaczenie w świecie kultury, po kryzysowym epizodzie związanym z motywowanym politycznie przejęciem instytucji oraz zakłóceniem jej misji opartej na wartościach bliskich tradycji awangardy.
Artystki i artyści, którzy zdecydowali się wesprzeć w ten sposób Muzeum Sztuki, różnie postrzegają znaczenie daru, ale zgadzają się co do wagi samego aktu. „To było objawienie – móc zapoznać się z twórczością Kobro i Strzemińskiego w jej naturalnym kontekście” – skomentował brytyjski artysta Liam Gillick, który po raz pierwszy był prezentowany w Muzeum Sztuki w 1995 roku. – „Podczas tej pierwszej wizyty przekazałem prace do kolekcji i czuję się ogromnie zaszczycony, że mogę to zrobić ponownie po trzydziestu latach. To mój hołd dla tych pionierów awangardy”.
Amerykańska artystka R.H. Quaytman podkreśliła wyjątkową pozycję Muzeum na mapie kultury: „Chciałabym, żeby Stany Zjednoczone miały takie muzeum sztuki nowoczesnej. To instytucja, która strzeże – i dokumentuje – zmagania o pamięć o tym, co się wydarzyło i co było w tym wszystkim istotne”.
Marysia Lewandowska, przekazując do kolekcji Muzeum Sztuki swe wczesne prace fotograficzne, zwróciła uwagę na głębszy wymiar daru: „W samym geście obdarowania dzieło sztuki wchodzi w sferę wyobraźni zbiorowej poprzez afekt, wspierając etos muzeum jako przestrzeni współtworzenia… Dar uruchamia mechanizmy wzajemności, a zarazem uwalnia potencjał, by czyjś głos nadal wybrzmiewał w dialogu napędzanym przez współczesne i przyszłe troski o podtrzymywanie znaczenia kultury”.
Słoweńska artystka Jasmina Cibic, komentując swój dar, skierowała refleksję ku przyszłości: „Po raz kolejny znajdujemy się w czasie ogromnych wyzwań dla produkcji kulturowej i przetrwania ekosystemu sztuki. Perpetuum mobile uruchomione przez awangardowych twórców idei solidarności stanowi cenny model na przyszłość – odporny na mroczne siły i chroniący przestrzenie dla myślenia krytycznego”.
Pierwsze z darów z 2025 roku – m.in. fotografię Morgana Fishera Pigmente z 2019 oraz film Johna Smitha Fan z 1978 – można już oglądać na wystawie Sophie Thun: Secret Performance. Kolejne dzieła będą sukcesywnie prezentowane, a wiele z nich zostanie włączonych do stałej wystawy kolekcji Muzeum Sztuki zatytułowanej Sposoby widzenia, która otworzy się już 17 października.
Specjalna wystawa poświęcona przekazanym Muzeum Sztuki darom zaplanowana jest na rok 2026. W jej centrum znajdą się pytania o udostępnianie zbiorów oraz odpowiedzialność instytucji publicznej. Wystawie będzie towarzyszyć publikacja dokumentująca wszystkie prace, wzbogacona o eseje i wypowiedzi artystów.
Gest grona artystek i artystów przypomina o pierwotnym etosie Muzeum Sztuki, opartym na wspólnych wartościach: międzynarodowej współpracy, niezależności i odwadze artystycznej.
Wśród artystek i artystów, którzy przekazali swoje prace, znaleźli się:
Kateryna Badianova, Alexandra Bachzetsis, Nairy Baghramian, Agata Bogacka, Monica Bonvicini, Pauline Boudry / Renate Lorenz, Gast Bouschet & Nadine Hilbert, Agnieszka Brzeżańska, Yane Calovski, Luis Camnitzer, Jasmina Cibic, Isabelle Cornaro, Jakub Czyszczoń, Anna Daučíková, Cian Dayrit, Cécile Dupaquier, Harun Farocki Estate, Morgan Fisher, Gelatin, Liam Gillick, João Maria Gusmão, Veronika Hapchenko, Thomas Hirschhorn, Agata Ingarden, IRWIN, Sanja Iveković, Zuzanna Janin, Eduardo Kac, Nikita Kadan, Nikolay Karabinovych, Anne Mie Van Kerckhoven, Hassan Khan, Jiří Kovanda, Paweł Kowalewski, Kitty Kraus, Susanne Kriemann, Kamil Kuskowski, Katalin Ladik, Laibach, Diana Lelonek, Ghislaine Leung, Marysia Lewandowska, Zbigniew Libera, Sharon Lockhart, Kateryna Lysovenko, Marcin Maciejowski, Goshka Macuga, Antje Majewski, Yarema Malaschuk & Roman Khimei, Jumana Manna, Dóra Maurer, Verena Melgarejo Weinandt, Hana Miletić, John Miller, Haroon Mirza, Maurizio Nannucci, Deimantas Narkevičius, Katja Novitskova, Ahmet Öğüt, Wendelien van Oldenborgh, Paulina Ołowska, Tanja Ostojić, Angelo Plessas, Agnieszka Polska, Florian Pumhösl, R.H. Quaytman, Karol Radziszewski, Mykola Ridnyi, Józef Robakowski, Willem de Rooij, Aura Rosenberg, Wilhelm Sasnal, Karin Schneider, Janek Simon, Łukasz Skąpski, John Smith, Marek Sobczyk, Michael Stevenson, Hito Steyerl, Gabriele Stötzer, Katja Strunz, Iza Tarasewicz, Nahum Tevet, Suzanne Treister, Viktor Timofeev, Fernando Varela, Mona Vatamanu & Florin Tudor, Anton Vidokle, James Welling, Samson Young, Katarina Zdjelar, Tobias Zielony, Heimo Zobernig
Powrót stałej wystawy kolekcji do Muzeum Sztuki w Łodzi
Wernisaż: 17 października 2025, ms2, ul. Ogrodowa 19
Sposoby widzenia. Kolekcja Muzeum Sztuki w Łodzi
