Theory of Seeing. Władysław Strzemiński

Co warunkuje sposób, w jaki postrzegamy rzeczywistość? Dlaczego starożytni Grecy ujmowali świat inaczej niż dwudziestowieczni artyści awangardowi? Czym jest realizm? Te kluczowe dla estetyki zagadnienia omawia w swojej Teorii widzenia Władysław Strzemiński. Wydane po raz pierwszy w 1958 i wznowione przez Muzeum Sztuki w Łodzi dzieło to zbiór wykładów z historii sztuki wygłoszonych przez artystę, zanim został zwolniony przez władze PRL z Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych z powodu nieprzestrzegania kanonów socrealizmu. 

Publikacja jest pierwszym krytycznym opracowaniem  jednej z najważniejszych prac teoretycznych w historii polskiego modernizmu. Po raz pierwszy uzupełniona została o tekst Widzenie impresjonistów oraz kolorowe reprodukcje. Jak zaznacza autorka wstępu redaktorskiego prof. Iwona Luba, "nowe opracowanie służy umiejscowieniu Teorii widzenia w historii sztuki i teorii sztuki XX wieku oraz zaprezentowaniu jej w szerokim kontekście kulturowym i historycznym". 

W Teorii widzenia Strzemiński podsumował teoretycznie swą działalność artystyczną i refleksję estetyczną. Jego teoria wychodzi z założenia, że nasz obraz świata nieustannie ewoluuje, sposoby, w jaki na niego patrzymy, zmieniają się i narastają, a decydujący wpływ mają na to warunki zewnętrzne: doświadczenie historyczne, podłoże kulturowe i społeczne. "W procesie widzenia nie to jest ważne, co mechanicznie chwyta oko, lecz to, co człowiek uświadamia sobie ze swego widzenia" – twierdzi najważniejszy polski artysta awangardowy. Dzięki analizie bodźców wzrokowych, ich uogólnieniu i sprawdzeniu powstaje bowiem świadomość wzrokowa, rozwój widzenia zaś odbywa się na dwóch płaszczyznach – wskutek biologicznej ewolucji oraz zmian w sposobie postrzegania rzeczywistości przez człowieka. I właśnie dlatego w każdej epoce pojawiają się właściwe jej – i odmienne od epok poprzednich – postrzeganie rzeczywistości i praktyka artystyczna. 

Teoria widzenia to owoc długoletniej refleksji Strzemińskiego i niezwykłe świadectwo teoretycznej świadomości artysty, który na trwałe wpłynął na rozwój sztuk plastycznych. To dzieło, które uczy patrzeć na zmiany artystycznej percepcji w czasie, wyjaśnia zależności między ewolucją społeczeństwa a zmianami zachodzącymi w sztuce. Jak podkreśla prof. Iwona Luba, "Teoria widzenia definiuje świadome widzenie oraz ukazuje jego przemiany pod wpływem różnorodnych czynników kulturowych i cywilizacyjnych, wskazując równocześnie na wzajemność oddziaływania". 

Wydawca: e-flux Classics, University of Minnesota Press i Muzeum Sztuki w Łodzi 
Autorzy tekstów: Władysław Strzemiński, przedmowa: Julian Przyboś, wstęp: Daniel Muzyczuk
Redakcja naukowa: Iwona Luba, Daniel Muzyczuk 
Tłumaczenie tekstów: Klara Kemp-Welch, Wanda Kemp-Welch 
Koordynacja wydawnicza: Andżelika Bauer  
Projekt graficzny i skład: Printscreen / Waldemar Węgrzyn 
w oparciu o projekt pierwszego wydania autorstwa Stanisława Fijałkowskiego i Stefana Wegnera. 

HC ISBN 978-1-5179-2080-7 
PB ISBN 978-1-5179-2081-4 
     ISBN 978-83-66696-62-4 
Rok wydania: 2025 
Format: 17,8 x 25,4 x 1,8 cm 
Oprawa: miękka 
Ilość stron: 304 
Ilość ilustracji: 215 (czarno-białe) 
Język: angielski 

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Książka została opublikowana dzięki wsparciu Instytutu Adama Mickiewicza.

Instytut Adama Mickiewicza            Culture.pl

Regulamin księgarni       Kontakt