Szósta Konferencja Khardzieva – OPEN CALL
Szósta konferencja Khardzieva eksploruje wpływ, który na awangardowe praktyki w Imperium Rosyjskim i Związku Radzieckim wywarły dobrowolne i wymuszone migracje oraz przesiedlenia na tereny Zachodniej Europy oraz, w mniejszym stopniu, do Stanów Zjednoczonych. Celem jest zbadanie tego zagadnienia poprzez przekroczenie założeń o wschodnio-zachodniej binarności.
INFO
ostatni dzień przyjmowania zgłoszeń
zgłoszenia
Dla awangardowych artystów doświadczenie „nowego początku” było równie istotne, co poczucie wyobcowania i braku przynależności, które są częstszym tematem współczesnej myśli akademickiej. Badanie prądów migracyjnych pomiędzy centrami wschodniej i zachodniej Europy przed oraz po rosyjskich rewolucjach pozwala dostrzec niewystarczająco rozpoznany fakt, iż artyści przybywając do europejskich stolic mieli już za sobą doświadczenia migracyjne. W większości przypadków byli oni migrantami także w Moskwie i Petersburgu, do których przybywali z Armenii, Ukrainy, Białorusi, Serbii oraz wielu innych regionów objętych kolonialną ekspansją Imperium Rosyjskiego. Stawali wówczas przed kulturowymi i ekonomicznymi wyzwaniami podobnymi do tych, które napotykali migranci w Paryżu.
Rozpoczynając od ruchów migracyjnych po 1905 roku i kończąc na staraniach remigracyjnych podjętych przez sowiecki rząd we wczesnych latach trzydziestych, konferencja przyjmuje okres od 905 do 1930 roku jako ramy chronologiczne. Migracje często rozpatrywane są wyłącznie jako destrukcyjne i przemocowe zjawiska, którym, oczywiście, często są. Kategoryzuje się je wówczas jako „fale” i blokowe ruchy jednorodnych grup, co ma podkreślić ich jednoczesność z przełomowymi wydarzeniami historycznymi oraz ideę, że sztuka powstaje w określonych „regionach”. Badając indywidualne biografie migrujących artystów, kategorie te stają się jeszcze bardziej problematyczne. Migracja stanowiła nie tylko stały element życia niektórych z tych osób, lecz także – ze względu na wyraźny kontrast między migracją dobrowolną a przymusową – jest zjawiskiem niejednoznacznym i podatnym na upolitycznienie. Doświadczenie bycia migrantem zrodziło silną postawę antynacjonalistyczną, która stała się kluczowa dla koncepcji awangardy. Można wręcz stwierdzić, że nawet w przypadku artystów wywodzących się z Europy Wschodniej – niezależnie od tego, czy mieszkali w Paryżu, Monachium czy Moskwie – bycie migrantem stanowiło znacznie silniejsze doświadczenie wspólnotowe? niż jakakolwiek kultura „narodowa”. Wraz z odchodzeniem od postrzegania dzieł przez pryzmat konstruowanej perspektywy „narodowej”, pojawiają się nowe kategorie tożsamościowe, które zniekształcają nasze rozumienie praktyk twórczych tych niezwykłych artystów.
Konferencja podejmuje również kwestię zróżnicowanego tempa, w jakim idee awangardowe przemieszczały się między różnymi mediami i językami. Dzieła abstrakcyjne, diagramy, performanse czy modele wystaw często zaczynały krążyć niemal natychmiastowo – ich założenia formalne nie wymagały bowiem rozbudowanego zapośredniczenia werbalnego. Inaczej było z poezją i literaturą, które potrzebowały tłumaczeń i czasochłonnej pracy nad dostosowaniem ich do nowego kontekstu – znaczenie musiało być przełożone na inne idiomy odpowiadające ich znaczeniom i odmienny język polityczny. W rezultacie różnica w tempie nie tylko opóźniała recepcję, ale także przekształcała transmitowane idee. Dlatego zamiast traktować je jako działania drugorzędne, tłumaczenia powinny być rozumiane jako centralny mechanizm, poprzez który migracja, wymiana, strata i odnowienie były negocjowane wewnątrz Awangardy. Śledząc te płynne przemiany, konferencja zachęca do przyjęcia transdyscyplinarnej postawy, która bada w jaki sposób historyczna Awangarda inherentnie rozmyła granice pomiędzy tekstowymi, wizualnymi i konceptualnymi praktykami, tworząc nowe, hybrydyczne formy wiedzy.
Przyjmujemy zgłoszenia, które eksplorują doświadczenia i pracę artystów, którzy wyemigrowali lub zostali wygnani i przesiedleni z Imperium Rosyjskiego i Związku Radzieckiego w głąb Europy. Propozycje mogą, choć nie muszą podejmować następujące tematy:
- Społeczności diaspor Europy Wschodniej oraz międzykulturowe współprace, powiązania oraz rywalizacja między przesiedlonymi artystami mieszkającymi w Europie Zachodniej
- Artystyczne mierzenie się z wygnaniem, internowaniem i opresją polityczną
- Wizualna polityka i estetyczny wymiar przesiedlenia
- Wpływ prawa imigracyjnego na ruchy artystyczne, ścieżki zawodowe i formy ekspresji twórczej
- Kolonialne i postkolonialne nastawienie względem produkcji artystycznej oraz jego społeczne konsekwencje
- Jak instytucje kultury odpowiadały na potrzeby migrujących i uchodźczych artystów – inkluzywność, akty solidarności, marginalizacje, formy oporu
- Rola pamięci, traumy i materialności w praktyce artystów, którzy doświadczyli przesiedlenia
- Analiza artystów pracujących w stanie bezpaństwowości w wyniku emigracji z Europy Wschodniej do Europy Zachodniej
- Wygnanie i zdrowie psychiczne – sposoby, w które trauma, przesiedlenie i instytucjonalizacja wpływają na artystyczną produkcję i widzialność
- Historie artystycznych migracji – praktyki kuratorskie oraz działania utrwalające
Zgłoszenia przyjmujemy do 31 grudnia 2026 roku. Prosimy o przesyłanie zgłoszeń (maksymalnie 500 znaków oraz krótkie bio) na adres: cm@msl.org.pl.
Komisja konferencji:
Marieke Berendsen
Daniel Muzyczuk
Sjeng Scheijen
Natalia Słaboń
Maria Tsantsanoglou