Przejdź do sekcji:

Plany Muzeum Sztuki w Łodzi na rok 2021

Pandemia, jej ekonomiczne konsekwencje, a także związane z nią ograniczenia, zmuszają muzea i galerie do przemyślenia sposobu działania. Również kryzys klimatyczny – degradacja naturalnego środowiska wywołana nadprodukcją i masowym transportem – skłania do bardziej odpowiedzialnego planowania przyszłych projektów. Wszystko to zachęca, by miast angażować się w kolejne rozbuchane produkcje, w większym stopniu skupić się na wykorzystaniu tego, co już się posiada – czyli własnych zbiorów. 

W przypadku Muzeum Sztuki sprzyja temu dodatkowa okoliczność: przypadająca w przyszłym roku 90. rocznica otwarcia dla publiczności stałej ekspozycji Międzynarodowej Kolekcji Sztuki Nowoczesnej grupy „a.r.”. Wydarzenie to ustanowiło właściwy początek łódzkiego Muzeum jako jednej z pierwszych na świecie instytucji awangardowych i przesądziło o jego późniejszych losach. Związana z tym wydarzeniem rocznica stanie się pretekstem do pogłębionej eksploracji – w ramach cyklu dziewięć projektów na dziewięć dekad – muzealnych zbiorów oraz ich konfrontacji z istotnymi dla współczesności zagadnieniami.

Istniejące ograniczenia w podróżowaniu zapewne w przyszłym roku nie znikną, w związku z czym rodzima publiczność nadal będzie miała niewielkie możliwości odwiedzania zagranicznych muzeów i obcowania ze zgromadzoną w nich twórczością. Z tego względu praca nad własną kolekcją zostanie w łódzkim Muzeum powiązana z prezentacjami sztuki międzynarodowej. W ich ramach pojawią się dzieła zarówno wielkich postaci XX-wiecznej historii sztuki – Picassa, Mondriana, Malewicza czy Kandinskiego – jak i wybitnych przedstawicieli współczesnej sceny artystycznej, takich jak Wendelien van Oldenborgh, Celine Condorelli i Jasmina Cibic.

W 2021 roku planowane jest ponadto wydarzenie, dzięki któremu Muzeum Sztuki będzie mogło swoje wyjątkowe zbiory i ich niezwykłą historię przedstawić międzynarodowej publiczności profesjonalnej. Mowa o dorocznym Kongresie CIMAM, największym i najważniejszym zgromadzeniu dyrektorów i kuratorów związanych z muzeami sztuki współczesnej i nowoczesnej na świecie. Kongres, który w Polsce odbył się tylko raz, w 1972 roku stanowi dla goszczących go muzeów niepowtarzalną okazję do promocji o globalnym zasięgu oraz nawiązania nowych międzynarodowych kontaktów. Muzeum Narodowe w Gdańsku wesprze jego organizację.

Dziewięć projektów na dziewięć dekad

Główny projekt związany z 90. rocznicą otwarcia kolekcji grupy „a.r.“ stanowi wystawa i towarzysząca jej monumentalna publikacja zatytułowana „Awangardowe muzeum". Celem tego przedsięwzięcia ma być ukazanie początków łódzkiego Muzeum w kontekście innych rewolucyjnych inicjatyw zmierzających do powołania nowatorskich instytucji artystycznych, które nie tylko miały gromadzić sztukę, ale także stwarzać warunki do eksperymentowania z jej tworzeniem i percepcją. „Awangardowe muzeum“ pokaże cztery takie inicjatywy, w które zaangażowani byli twórcy tej miary, co Malewicz, Tatlin, Rodczenko i Duchamp. Oprócz ich dzieł publiczność Muzeum Sztuki będzie miała okazję zobaczyć dzieła innych wybitnych przedstawicieli światowej awangardy a także unikalne materiały archiwalne wypożyczone z MoMA w Nowym Jorku, TATE w Londynie, Uniwersytetu Yale oraz wielu innych kolekcji z Niemiec, Holandii, Rosji, a nawet Armenii.

Obok „Awangardowego muzeum", w 2021 roku pojawią się i inne wystawy, dla których zbiory i historia Muzeum Sztuki będą stanowiły materiał wyjściowy bądź punkt odniesienia. Wybitna londyńska artystka Celine Condorelli oraz Wendelien van Oldenborgh, która reprezentowała Holandię na Biennale w Wenecji w 2017 roku, podejmą dialog z najważniejszą przestrzenią łódzkiego Muzeum Sztuki, Salą Neoplastyczną zaprojektowaną w 1948 roku przez Władysława Strzemińskiego jako miejsce ekspozycji kolekcji grupy „a.r.“. Posługując się swoimi wcześniejszymi pracami, jak i specjalnie na tę okazję przygotowanym projektem, Condorelli i van Oldenborgh podejmą się reinterpretacji Sali jako miejsca, w którym spotykają się praktyki architekta, projektanta, artysty, teoretyka i aktywisty nakierowane na przeobrażenie zastanej rzeczywistości społecznej.

Trzecim projektem z dziewięciu na dziewięć dekad będzie wystawa nawiązująca do ważnego polityczno-kulturalnego gestu, jakim jest dar. Była nim m.in. przekazana Muzeum Sztuki przez członków i członkinie grupy „a.r.” kolekcja, która stała się tym samym kamieniem węgielnym łódzkiej instytucji. Do polityczności takich gestów odniesie słoweńska artystka, Jasmina Cibic, która w swojej praktyce artystycznej, przygląda się „politycznemu stylowi“ w architekturze. Śledzi, jak w przestrzeniach publicznych odzwierciedla się tzw. dyplomacja kulturalna i jakie formy estetyczne przybiera. Cibic za pomocą alegorycznej opowieści przywoła Pałac Kultury i Nauki w Warszawie będący „darem narodu radzieckiego dla narodu polskiego”. Wprowadzając aktualne odniesienie do trwającego kryzysu tożsamości europejskiej, zaktualizuje współczesne rozumienie daru.

Muzeum Sztuki, także czwartym i piątym projektem, będzie aktualizować znaczenie swojej kolekcji w ramach znanego już publiczności cyklu „Prototypy“. Zaproszeni do niego artyści i artystki za punkt wyjścia wezmą muzealne zbiory, by odpowiedzieć na stawiane współcześnie pytania. Marek Sobczyk stworzy rozbudowaną instalację malarsko-przestrzenną, wychodząc od dzieł podarowanych Muzeum Sztuki w 1981 roku przez Josepha Beuysa, w geście wsparcia ruchu Solidarności. Natomiast artystki i artyści zaproszeni do współpracy w ramach kolejnej edycji cyklu, zatytułowanej „Podziemny nurt“, zwrócą się ku wypartej pamięci łódzkich rzek. Niewidoczne i zabetonowane strugi Łodzi otworzą pole do refleksji nad degradacją środowiska przyrodniczego i możliwymi działaniami naprawczymi. Rozwiązań współczesnych problemów szukać będą w kolekcji Muzeum Sztuki.

Koncepcje roli muzeum, które przyświecały Strzemińskiemu, miały swoje źródła w rewolucyjnej Rosji. Ten wątek podejmie szósty z projektów rocznicowych realizowany przez amerykańskiego artystę wideo Antona Vidokle’a, który w serii swoich ostatnich prac nawiązuje do ważnych dla historii awangardy teorii rosyjskiego kosmizmu. Ten nurt intelektualny – znany Strzemińskiemu i istotny w Rosji owego czasu – badał, czy i jak nowe technologie mogłyby zapewnić ludzkości życie wieczne. Vidokle pyta o aktualność idei kosmizmu i możliwość nowej utopii, a także mówi o szczególnej roli instytucji muzealnych w tym przedsięwzięciu.

Innym obszarom zbiorów poświęcone będą dwie kolejne wystawy – siódma i ósma z dziewięciu rocznicowych przedsięwzięć. Pierwsza z nich, organizowana wspólnie z Fotofestiwalem, dotyczy historii instytucji. To monograficzna prezentacja dorobku Urszuli Czartoryskiej, która w Muzeum Sztuki stworzyła pionierską kolekcję fotografii. Wystawa będzie okazją, by poznać i ten wyjątkowy zbiór, i oryginalną refleksję Czartoryskiej na temat znaczenia fotografii dla współczesnej kultury. Drugi z projektów zostanie poświęcony Leopoldowi Buczkowskiemu – jednemu z najważniejszych eksperymentatorów polskiej literatury, autorowi słynnych powieści, w tym „Czarnego potoku" czy „Kąpieli w Lucca“. Nie wszyscy wiedzą, że ten prozaik był również oryginalnym twórcą rysunków, obrazów, rzeźb, fotografii. Wystawa będzie pierwszą próbą wydobycia z zapomnienia działalności wizualnej pisarza i całościowego jej ujęcia w oparciu o pojęcia wyprowadzone z jego pism. Stało się to możliwe dzięki pozyskaniu do kolekcji muzeum znacznej części dorobku artystycznego twórcy.

Muzeum – jako dziewiąty projekt – planuje również publikację „Teorii widzenia" Władysława Strzemińskiego w języku angielskim. To pierwsze tłumaczenie niewątpliwie przyczyni się do popularyzacji dzieła artysty i zbiorów instytucji. Wydanie planowane jest we współpracy z e-flux i University of Minnesota Press.

Przyszłoroczna działalność Muzeum Sztuki nie wyczerpie się na dziewięciu projektach przygotowanych z okazji 90-lecia instytucji. Wspomnieć należy o międzynarodowej wystawie „Ziemia znów jest płaska", której tytułowe hasło jest swoistym mottem ery globalizacji zdefiniowanej przez technologie informacyjne. W rzeczywistości zbudowanej na wierze w nieskończony naukowy i technologiczny postęp, nieustanną popularność zyskują mity, myślenie magiczne i wyobraźnia duchowa. Wystawa zestawi ze sobą te dwa, jedynie na pozór odległe porządki, przyglądając się światu, w którym funkcjonują one obok siebie – przenikają się i dopełniają. Projekt dotyczyć będzie m.in. sposobów dystrybucji informacji i jej utowarowienia oraz tego, jak funkcjonują i cyrkulują mity, gdy racjonalny opis rzeczywistości staje się niewystarczający. Będzie też szukać nowych sposobów myślenia o świecie i nowych metafor do jego opisu, otwierając pole do dyskusji pomiędzy pozornie wykluczającymi się modelami wiedzy. Z kolei w historycznych wnętrzach Muzeum Pałac Herbsta w otoczeniu sztuki dawnej zaprezentujemy wystawę Edwarda Dwurnika, którego prace poddają krytycznej refleksji kulturowe klisze i narodowe symbole. Artysta, mimo że odnajdujemy w jego obrazach odwołania do wielkich mistrzów i XIX-wiecznej narracyjności, burzy nasze przyzwyczajenia, zrywając z patosem i podręcznikową ilustracyjnością. Włącza się tym samym w dyskusję na temat polskiej pamięci zbiorowej i kulturowej.


WIĘCEJ INFO

Podziel się informacją

Podziel się informacją

Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.

Logotypy UE