Sala Neoplastyczna. Kompozycja otwarta

INFO

Miejsce

ms1, ul. Więckowskiego 36

Czas

od 2010 roku

Kuratorzy wystawy

Jarosław Suchan we współpracy z Danielem Muzyczukiem, Anną Saciuk-Gąsowską i Katarzyną Słobodą

Po wizycie w madryckim Museo Reina Sofia dzieła Kobro i Strzemińskiego wracają do Sali Neoplastycznej, która pojawi się tym razem w nowym kontekście, jako zwornik dwóch wystaw: Sala Neoplastyczna. Kompozycja otwarta oraz Organizatorzy życia. De Stijl, polska awangarda i design. Na czas trwania ostatniej ekspozycji przygotowanej przez muzeum w ramach Roku Awangardy, Sala wraz ze zgromadzonymi w niej pracami z kolekcji grupy a.r., stanie się jej rozszerzeniem, jako jedno z najważniejszych i najbardziej spektakularnych dzieł polskiej awangardy odwołujących się do spuścizny neoplastycyzmu. Tworząc swoisty punkt dojścia w ramach jednej ekspozycji, będzie jednocześnie naturalnym punktem wyjścia do drugiej. Zaprojektowanej przez Władysława Strzemińskiego przestrzeni ponownie towarzyszyć będzie bowiem wystawa prac stworzonych przez współczesnych artystów, którzy w ramach długofalowego projektu już od kilku lat wchodzą w dialog z teorią i sztuką autora Teorii Widzenia.

Historia Sali Neoplastycznej sięga 1946 roku. Muzeum Sztuki, dotąd mieszczące się w kilkunastu pokojach dawnego ratusza, pozyskało nową siedzibę – dziewiętnastowieczny pałac łódzkiego przemysłowca Maurycego Poznańskiego. Ówczesny dyrektor Muzeum, Marian Minich, zaprosił Władysława Strzemińskiego do współpracy przy aranżacji nowych sal ekspozycyjnych. Artyście powierzono zadanie zaprojektowania przestrzeni, w której miałaby znaleźć swoje miejsce kolekcja europejskiej awangardy, zgromadzona z jego inicjatywy w latach 30. XX wieku. Sala Neoplastyczna – bo tak ją nazwano – została otwarta dla publiczności wraz z całym Muzeum dwa lata później, od razu stając się wyjątkową muzealną atrakcją. Niestety nie na długo: w roku 1950 nawiązujące do neoplastycyzmu polichromie sali zamalowano, a eksponowane w niej dzieła, nieodpowiadające oficjalnej stylistyce socjalistycznego realizmu, złożono do magazynów. Salę zrekonstruowano dopiero w 1960 roku (dokonał tego uczeń Strzemińskiego, Bolesław Utkin). Od tego momentu przez niemal pół wieku stanowiła ona centralny punkt stałej ekspozycji łódzkiego Muzeum, będąc jednocześnie jednym z nielicznych przykładów sali ekspozycyjnej zaprojektowanej w oparciu o założenia awangardy.

Kontekst Sali Neoplastycznej uległ zmianie w 2008 roku, kiedy zbiory sztuki nowoczesnej i współczesnej przeniesiono do ms2, czyli dziewiętnastowiecznej tkalni przekształconej w przestrzenie wystawiennicze Muzeum Sztuki. Sala, po długich dyskusjach o przeniesieniu jej na ekspozycję Kolekcji Sztuki XX i XXI wieku, pozostała w budynku, dla którego zaprojektował ją Strzemiński. Tym samym przestała być centrum muzealnej kolekcji. W zamian stała się katalizatorem i punktem odniesienia dla działań innych artystów. Poprzez taką formułę dialogu z dziełem tego czołowego animatora polskiej awangardy, artyści mogą twórczo rozwijać i uwspółcześniać jego spuściznę, a także kierować naszą uwagę na te jej znaczenia, które wcześniej pozostawały ukryte.

Premiera projektu „kompozycja otwarta” odbyła się w 2010 roku. Jako pierwsi do wejścia w dialog z Salą Neoplastyczną zaproszeni zostali Daniel Buren, Magdalena Fernandez, Igor Krenz, Grzegorz Sztwiertnia, Jarosław Fliciński, Elżbieta Jabłońska, Julita Wójcik, Monika Sosnowska, Nairy Baghramian, Magdalena Fernandez Arriaga i Grupa Twożywo. W trakcie ostatniej znaczącej rekonstrukcji w 2013 ekspozycję uzupełniła instalacja Moniki Sosnowskiej, będąca powtórzeniem drzwi z fabryki w Ursusie, których geometryczna struktura, nawiązująca do racjonalnych form konstruktywistycznej awangardy, poddana została radykalnemu przekształceniu. Nairy Baghramian przygotowała projekt nawiązujący do założeń obecnych zwłaszcza w twórczości Katarzyny Kobro, czyli uznania ludzkiego ciała za punkt odniesienia do wszelkich działań w przestrzeni. Liam Gillick zaprezentował zaś pracę, która pokazuje, w jaki sposób szczytne ideały awangardy zostały przechwycone przez wielkie korporacje. W najnowszej wersji ekspozycji uzupełnią ją inspirowane twórczością Kobro i Strzemińskiego „Kompozycje przestrzenne” Celine Condorelli.

Galeria

Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.