Oprowadzanie kuratorskie na finisaż wystawy Muzeum rytmu

ms¹, ul. Więckowskiego 36
5 marca, niedziela, godz. 11.00, wstęp wolny
 
Serdecznie zapraszamy na oprowadzanie kuratorskie Daniela Muzyczuka po wystawie „Muzeum rytmu”.
 
„Muzeum rytmu” to projekt, w wyniku którego powstała wyjątkowa teoretyczno-abstrakcyjna instytucja. Rytm staje się w niej narzędziem badania fundamentalnych podstaw nowoczesności oraz zmysłowej struktury czasu w doświadczaniu codzienności. Przekraczając progi muzeum sztuki, projekt zestawia sztukę współczesną i nowoczesną z badaniami etnograficznymi, kinem, muzyką i instrumentarium naukowym, aby wprawić w rezonans aparat krytyczny i umożliwić przeprowadzenie ćwiczeń z analizy rytmu ['Rhythmanalysis']. „Muzeum rytmu” (w oryginale: 'The Museum of Rhythm') to projekt zainicjowany przez Natashę Ginwalę, który zrealizowała na zaproszenie Anselma Frankego w ramach 'Biennale Modern Monsters / Death and Life of Fiction' („Współczesne Potwory / Śmierć i Życie Fikcji”), zorganizowanego w Taipei w 2012 r. Rozszerzona wersja „Muzeum Rytmu” przyjechała do Muzeum Sztuki w Łodzi, gdzie została zaprezentowana jako efekt wspólnej pracy Natashy Ginwali, sprawującej gościnnie funkcję kuratora, oraz Daniela Muzyczuka – kuratora ze strony Muzeum Sztuki w Łodzi.
 
Uznaje się, że rytm porządkuje czas, a jednak ta cecha ułatwia również poruszanie się po „tymczasowości” dzięki opóźnieniom, powtórzeniom, zakłóceniom i nakładaniu się. Dlatego figuratywne wymagania rytmu skłaniają nas do „zamieszkiwania historii”, a nie do bycia jedynie jej zapisanymi podmiotami – jak Bachtinowskie „połykanie świata” w celu zmuszenia historii do przemawiania z naszego wnętrza w postaci osobliwej polifonii „światów własnych”.
 
Dwie istotne teorie rytmu koncentrują się na jego powiązaniu z przestrzenią. Pierwszą z nich zapowiedzieli Katarzyna Kobro i Władysław Strzemiński w swoich pracach w latach trzydziestych XX wieku. Obydwoje postrzegali rytm jako sekwencyjny efekt zjawisk przestrzennych, a ich praktyka artystyczna była głęboko zakorzeniona w prakseologii pracy. Natomiast marksistowski socjolog i filozof Henri Lefebvre – po okresie głębokiego zaangażowania się w politykę przestrzenną i rozwinięciu krytycznej teorii życia codziennego – stworzył strukturę rytmiczną, aby zrozumieć czasoprzestrzeń. Lefebvre zaproponował, aby the 'Rhythmanalyst' (analityk rytmu) wykorzystał ludzkie ciało jako instrument do strojenia – metronom do wychwytywania organicznych i industrialnych rytmów z wnętrza ciała, przyrody i środowiska stworzonego przez człowieka. W późniejszym okresie kompozytorzy tacy, jak György Ligeti i Toshi Ichiyanagi skorzystali ze zmechanizowanego pulsowania metronomu – jako narzędzia do komponowania – tworząc przypadkowe zapisy muzyczne uderzeń synchronicznych i asynchronicznych. Innemu kompozytorowi, Bernardowi Parmegianiemu, ten sam przyrząd posłużył za narzędzie przewidywania ciągłego przyspieszania tempa życia codziennego. Metronom stał się wynalazkiem powstałym z myślą o jego uspokojeniu.
 
Wystawa jest efektem długotrwałych badań, które postrzegają sztukę jako jeden ze środków realizowania ideologii rytmu. Na ekspozycji pokazane są przedmioty, filmy i dokumenty związane z historią rozwoju sposobów mierzenia czasu, narzędziami do monitorowania pracy, choreografią i muzyką, które od wieków pozwalają człowiekowi doświadczać coraz bardziej złożonych rytmów. Projekt łączy trójwymiarowe mapy Ericka Beltrána z tańcem mięczaków w surrealistycznym filmie Jeana Painlevego, pozwala ponownie odkryć pływanie jako formę sztuki, dzięki pracom Francisca Camacho Herrery, i zaprasza do refleksji nad przełomową książką Simone Forti 'Handbook in Motion' (Podręcznik w ruchu) oraz jej wkładem w tworzenie magazynu „Contact Quarterly”. Widzowie wystawy mogą ponadto zobaczyć, jak Jimmy Robert zmienia rolę zawłaszczenia, ucieleśniając przedmiot oraz sekwencję schodzenia Duchampa. Mogą ujrzeć wyobrażenia Menad (bachantek) autorstwa Nancy Spero, przywołujące wątki kobiece w mitologii, kult Dionizosa i ekstatyczne pożądanie przenikające sztukę starożytnej Grecji. W oparciu o kolekcję meteorytów Andrew S. Yanga, mają okazję przekonać się, czym jest materialność odległej przestrzeni i czas międzygwiezdny.
 
Wykorzystując badania nad ruchem oraz pomiar efektywności pracy taśmowej, Frank B. Gilbreth i Lillian Moller Gilbreth stworzyli zapis rytmu całej przemysłowej siły roboczej, a także osób piszących na maszynach i sportowców z początku XX wieku. Prace obydwojga pionierów inżynierii humanistycznej stały się podwaliną nowego naukowego podejścia do zarządzania. Natomiast przedmioty będące wytworem produkcji przemysłowej poddane są analizie syntetycznego dziedzictwa tworzyw sztucznych w pracach Alana Resnais i Alexandry Navratil.
 
Zapisując, archiwizując i tworząc audycje o folklorze, ruchu ciał i strukturach pieśni osadzonych w kontekście społecznym (od nagrań w więzieniu w stanie Missisipi po muzykę calypso), działalność Alana Lomaxa mieści się w Muzeum Rytmu jako strategia analityczna, która świadomie dąży do obserwowania pracy, przynależności etnicznej i warunków życia poprzez kulturę dźwięku i style tańca. Badania Lomaxa poświęcone równości kulturowej prowadzone były z wykorzystaniem kantometryki i choreometryki – dwóch metod analitycznych badających związki pomiędzy systemem społeczno-politycznym a twórczością artystyczną. W filmie 'Shopping Bag Spirits and Freeway Fetishes' (Duchy torby na zakupy i fetysze autostrady) z 1981 r. Barbara McCollough nawiązuje dialog z afroamerykańskimi artystami w Los Angeles (łącznie z muzyką Dona Cherry’ego), dotyczący elementów rytuałów, improwizacji, czarnej magii i performatywności miasta. Z kolei The Otolith Group powraca do szerszego akustycznego krajobrazu zawartego w debiutanckim albumie tria Codona (1978) grającego free jazz.
 
Jean Rouch – czołowy reżyser francuskiego kina etnograficznego i antropologicznego – przedstawia eksperymentalną kronikę różnorodności i znaczenie struktur rytmicznych, jakie występują w grze na bębnach w plemieniu Dogon. Podróż video Juana Downeya zatytułowana 'The Laughing Alligator' (Śmiejący się aligator) z 1979 r. przywołuje autochtoniczne widzenie świata i stanowi zapis doświadczeń zebranych w czasie rodzinnego pobytu wśród plemienia Janomamów. Angela Melitopoulos tworzy swój film i prowadzi badania terenowe wokół koncepcji „Refrenu” jako spotkania towarzyskiego, które zachęca do repetycji i wzmocnienia więzi w społecznościach wyspiarskich na Okinawie (Japonia) i Jeju (Korea Południowa) – obie wyspy są bazami wojskowymi Stanów Zjednoczonych. Artystka podkreśla integralną rolę muzyki w tych społecznościach oraz szamańskich kosmologii z okresu przed-modernistycznego i dekolonizacji.
 
„Muzeum rytmu” prezentuje również prace wykonane w technice obrazów ruchomych oraz rzeźby filmowe eksperymentujące ze strukturą kina i morfologią taśmy celuloidowej, często poprzez wrażenie „dygotania”, montaż, kino eksperymentalne oraz dotykową wizualność – jak w przypadku prac Hansa Richtera, Paula Sharitsa, Lis Rhodes, Kena Jacobsa i Ericki Beckman. Ich filmowe podejście nosi znamiona pokrewieństwa z wczesnymi przedstawicielami sztuki cybernetycznej, takimi jak Stephen Willats i Nicholas Schöffer czy z projektantami wynajętymi przez firmę Olivetti, którzy prowadzili badania nad teorią sterowania, analizowali układ nerwowy, systemy obliczeniowe i ich znaczenie społeczne. Z kolei Suzanne Treister odkrywa historię powstania cybernetyki i techniki komputerowej. Ukazuje, w jaki sposób przyczyniła się do tego polityka, która dała im narzędzia do wywierania wpływu na społeczeństwa.
 
Największą grupę prac, spośród prezentowanych na wystawie, stanowią rysunki. Wynoszą one na pierwszy plan gramatykę wizualną, która jest dźwiękowa, matematyczna, architektoniczna i złożona optycznie. Zapisy graficzne (także w postaci tekstu) dokonane przez muzyków i artystów, takich jak Gerhard Rühm, Wadada Leo Smith i Samson Young, występują tu w towarzystwie rysunków-zapisów Nicoli Durvasuli zainspirowanych żywiołowością sztuki tantrycznej. Projekt obejmuje także wykorzystywane w kryminalistyce badania rejestracji głosu za pomocą spektrogramów i analizy języka, prowadzone przez Lawrence´a Abu Hamdana, notacyjne ślady pamięci wykreślone przez Alessandra Bosettiego, a także akustyczne rysunki Milana Grygara, które łączą się z typografią numeryczną i perkusją oraz dźwięcznymi zapisami siatek notacyjnych stworzonymi przez Channę Horwitz w serii 'Sonakinatography'. Jak zauważa Robert Horvitz: „Rysunek to metafora dla relacji z naszym własnym światem. Rysik ołówka jest «czynnikiem sprawczym», świadectwem mojej obecności w płaskim, schematycznym świecie kartki papieru”. W „Muzeum rytmu” rysunek wykorzystuje abstrakcyjne struktury do odkodowania synkopowanych faz rzeczywistości i pulsujących pęknięć w historii.
 
Artyści/artystki: Lawrence Abu Hamdan, Ericka Beckman, Erick Beltrán, Alessandro Bosetti, Francisco Camacho Herrera, Hanne Darboven, Juan Downey, Nicola Durvasula, Simone Forti, Frank B. Gilbreth & Lillian M. Gilbreth, Milan Grygar, Åke Hodell, Robert Horvitz, Channa Horwitz, Toshi Ichiyanagi, Ken Jacobs, Hassan Khan, Katarzyna Kobro, György Ligeti, Alan Lomax, Barbara McCullough, Angela Melitopoulos, Alexandra Navratil, The Otolith Group, Jean Painlevé, Bernard Parmegiani, Alain Resnais, Lis Rhodes, Hans Richter, Jimmy Robert, Jean Rouch, Gerhard Rühm, Nicolas Schöffer, Paul Sharits, Yashas Shetty, Wadada Leo Smith, Nancy Spero, Wacław Szpakowski, Suzanne Treister, Stephen Willats, Andrew S. Yang, Samson Young
 
kuratorzy: Natasha Ginwala, Daniel Muzyczuk
współpraca kuratorska: Krisztina Hunya
koordynacja: Przemysław Purtak
 

WYSTAWA ODBYWA SIĘ W RAMACH OBCHODÓW STULECIA AWANGARDY W POLSCE

Pod Honorowym Patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy

oraz pod auspicjami:

Partnerem wystawy jest Instytut Adama Mickiewicza, działający pod marką Culture.pl

Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.