Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /system_cg2_1-0/_www/msl/views/functions/banery-lewa-kolumna.php on line 3

Notatki z podziemia. Sztuka i muzyka alternatywna w Europie Wschodniej 1968-1994

ms², ul. Ogrodowa 19
otwarcie ekspozycji 22 września 2016, czwartek, godz. 18.00, wstęp wolny
wystawa będzie czynna do 15 stycznia 2017

Wystawa bada bliskie i często zmienne związki między artystami wizualnymi i muzykami w komunistycznej Europie Wschodniej. W latach 70. sceny całego świata stały się miejscem wyszukanych spektakli świetlnych, niespotykanych rekwizytów i teatralnych kostiumów. Całe mody opierano na stylu wykonawców. Później, w latach 80., platformą wizualnej ekspresji stały się teledyski muzyczne. We wczesnym okresie zimnej wojny, po odrzuceniu zachodniej pop kultury traktowanej jako propaganda, władze wszystkich krajów Europy Wschodniej inicjowały powstawanie własnych scen jazzowych, popowych i rockowych, które zbudowane były z uległych gwiazd, kontrolowanych klubów i cenzurowanych magazynów muzycznych.

Jednak alians między sztuką i muzyką przebiegał na poziomie głębszym niż sterowane przez państwo spektakle. Żywa kultura tworząca się na przecięciu sztuki i muzyki widziała siebie jako alternatywę dla dominujących gustów czy wręcz formacji społecznych. Pozornie nieznaczące kwestie, takie, jak styl ubioru, stały się namacalnymi sposobami zmieniania świata. Rock, a potem punk i nowa fala, były tak rodzajem wrażliwości, jak i gatunkami muzycznymi i z tego względu kształtowały innowacyjną sztukę, film i literaturę oraz specyficzne style życia. Niekiedy sojusz między sztuką i muzyką zacieśniał się do tego stopnia, że ciężko było odróżnić jedno od drugiego. Na przykład Aktualni umĕni, grupa artystów założona przez Milana Knižaka w Pradze w połowie lat 60., znalazła swoje pole działania również w formie samizdatu (magazynu publikowanego własnym sumptem), grupy rockowej, komuny czy też sposobu ubierania się. Aktual, podobnie jak historyczna awangarda lat 20., aspirował do przełamania podziału na sztukę i życie.

Dwie dekady później bracia Ronald i Robert Lippokowie założyli w NRD zespół Ornament & Verbrechen [Ornament i zbrodnia], którego nazwę zapożyczyli od znanego eseju austriackiego architekta Adolfa Loosa. Z ciągle zmieniającym się składem artystów wizualnych, dźwiękowych i muzyków oraz eklektycznym instrumentarium, grupa była bardziej konceptem niż zespołem w sensie tradycyjnym. Aktual i Ornament & Verbrechen miały oczywiście swoje muzyczne odpowiedniki po drugiej stronie żelaznej kurtyny. Muzyka rockowa i nowofalowa podróżowały tak szybko i daleko, że stały się najbardziej udanym międzynarodowym trendem dwudziestego wieku. W odróżnieniu od romantyzujących swą outsiderską pozycję scen undergroundowych na Zachodzie, byt artystów rockowych w Europie Wschodniej ograniczały bezpośrednio rozmaite formy cenzury i władzy.

Pojęcie „podziemia” sugeruje konspirację i bunt (w szczególności w tych częściach Europy Wschodniej, w których, jak w Polsce, istniała długa tradycja opozycji i wobec bezprawnej władzy). Jednak w późnych latach 60. niosło ono odmienne skojarzenia związane ze stylem życia po obu stronach żelaznej kurtyny. Na Zachodzie przybrało na przykład formę komun, w których samo życie codzienne było przejawem krytyki wobec technokratycznej nowoczesności i burżuazyjnej rodziny albo też celebracji pożądania i instynktów, które generalnie demonizowano, a nawet karano (np. homoseksualizm). W Europie Wschodniej chęć życia i działania poza władzą państwową przejawiała się w zajmowaniu przestrzeni marginalnych, w których produkowano i dystrybuowano kulturę wymykającą się bezpośredniej cenzurze i kontroli. Wystawy i performanse w mieszkaniach, na wsi, w klubach studenckich, w porzuconych kaplicach i działających kościołach były wyrazem głębokiego pragnienia autonomii. Pierwszy klub rave’owy w Związku Radzieckim powstał w późnych latach 80. w Leningradzkim Audytorium, w którym didżeje, znani jako Nowyje Kompozitory [Nowi kompozytorzy], przejęli Towarzystwo Przyjaciół Science Fiction. Pragnienie autonomii od lat 60. przyczyniło się również do powstawania samizdatowych książek i magazynów oraz magnitizdatowych nagrań na taśmach. W latach 80. nowe technologie audio-wizualne przekroczyły żelazną kurtynę i umożliwiły osobom przedsiębiorczym zakładanie wytworni kasetowych oraz wydawanie programów „telewizji pirackiej” na kasetach VHS.

Wystawa Notatki z podziemia zorganizowana jest wokół kręgów tematycznych, które podkreślają wspólnoty wrażliwości na obszarze całego bloku bez prostego klucza geograficznego. Nawet jeśli bezpośrednie i osobiste kontakty między artystami i muzykami bloku wschodniego i byłej Jugosławii były rzadkie, naciski i ograniczenia, powszechne dla wszystkich żyjących pod władzą komunistyczną, zdają się wywoływać podobną pomysłowość, kreatywność oraz zamiłowanie do absurdu i ironii. Głębokie zainteresowanie prymitywizmem w latach 80. – tak w ZSRR, jak i na Węgrzech, w Polsce czy w Czechosłowacji – mogło zostać wywołane przez punk, lecz miało swoją specyfikę, kiedy w grę wchodzili obywatele państw widzących siebie jako „naukowe i progresywne”. Liczne spośród prezentowanych prac – ręcznie modyfikowane filmy 8 mm, nagrania wideo tworzone przez sampling oficjalnych programów, dźwięczące rzeźby i zaimprowizowane instrumenty, samizdatowe ziny i kasety – nigdy dotąd nie były pokazywane na żadnej wystawie. Pozostając w szarej strefie między historią sztuki i muzykologią, nie interesowały ani historyków, ani krytyków. Notatki z podziemia pozwalają je ujrzeć w nowym świetle.

Na wystawie zaprezentowane zostaną prace następujących artystów: AG. Geige, Aktual, Autoperforationsartisten, A.E. Bizottság, Andrzej Bieżan, Gábor Bódy, Borghesia, Micha Brendel, Frank Bretschneider, Wojciech Bruszewski, Vladislav Burda, Ladislav Chocholoušek, Siergej Czernow, Robert Conrad, György Galántai, Marina Gržinić i Aina Šmid, Wiktor Gutt i Waldemar Raniszewski, Kilhets, Tamás Király, Leszek Knaflewski, Milan Knížák, Bohdan Kosiński, Marko Kovačič, (E-E) Jewgienij Kozłow, Siergiej Kuriochin, KwieKulik, Katalin Ladik, Helge Leiberg, Juris Lesnik, Via Lewandowsky, Luxus, Władysław Mamyszew-Monroe, Davorin Marc, Andrzej Mitan, Nowi Kompozytorzy, Timur Nowikow, Ornament & Verbrechen, Post Ars, Praffdata, NSRD, OHO, Józef Robakowski, Tohm di Roes, Piotr Rypson, Jan Ságl, Zorka Ságlová, Cornelia Schleime, Siergiej Szołochow, Tomasz Sikorski, Joanna Stingray, Tibor Szemző, Siergiej Sołowjow, Władimir Tarasow, Michał Tarkowski, Totart, András Wahorn, Ramona Welsh, Wspólnota Leeeżeć, Vágtázó Halottkémek, János Xantus, Krzysztof Zarębski, Ziemia Mindel Würm, Zuzu-Vető.

Kuratorzy: David Crowley i Daniel Muzyczuk
Koordynatorka: Martyna Gajda
 

WYDARZENIA TOWARZYSZĄCE:

ms², ul. Ogrodowa 19
25 września 2016, niedziela, godz.12.00, wstęp wolny

Oprowadzanie kuratorskie z udziałem artystów
 

ms², ul. Ogrodowa 19
1 października 2016, sobota, godz. 11:11 

Disco party (tura) 

Warsztaty edukacyjne dla dzieci od lat 7
Cykl Pół kwadrata małolata

Prowadzi Maria Wasińska- Stelmaszczyk
Obowiązują zapisy. Zgłoszenia pod nr. tel. 605 060 063. Telefon czynny w godz. 8:00–16:00 (pn.–pt.)
 

ms², ul. Ogrodowa 19
1 października 2016, sobota, godz. 13:13 

Disco party (tura)

Warsztaty familijne dla dzieci od lat 4  z opiekunami
Cykl Familia do kwadratu
Prowadzi Maria Wasińska- Stelmaszczyk
Obowiązują zapisy. Zgłoszenia pod nr. tel. 605 060 063. Telefon czynny w godz. 8:00–16:00 (pn.–pt.)


ms², ul. Ogrodowa 19
5 listopada 2016, sobota, godz. 11:11 

Neo Neo 

Warsztaty edukacyjne dla dzieci od lat 7
Cykl Pół kwadrata małolata

Prowadzi Maja Pawlikowska
Obowiązują zapisy. Zgłoszenia pod nr. tel. 605 060 063. Telefon czynny w godz. 8:00–16:00 (pn.–pt.)
 

ms², ul. Ogrodowa 19
5 listopada 2016, sobota, godz. 13:13

Neo Neo 

Warsztaty familijne dla dzieci od lat 4  z opiekunami
Cykl Familia do kwadratu
Prowadzi Maja Pawlikowska
Obowiązują zapisy. Zgłoszenia pod nr. tel. 605 060 063. Telefon czynny w godz. 8:00–16:00 (pn.–pt.)


ms², ul. Ogrodowa 19
4 listopada 2016, piątek, godz. 17:17–19:00 
18 listopada 2016, piątek, godz. 17:17–19:00 
25 listopada 2016, piątek, godz. 17:17–19:00

Akcja artystyczna Notatki (na) twarzy

Cykl Poszukiwania. Otwarta pracownia rysunku i malarstwa
Prowadzi Barbara Kaczorowska
Zaproszeni są: młodzież gimnazjalna, licealna, dorośli...
Obowiązują zapisy. Zgłoszenia pod nr. tel. 605 060 063. Telefon czynny w godz. 8:00–16:00 (pn.–pt.)

 

Wystawa pod Honorowym Patronatem Marszałka Województwa Łódzkiego Witolda Stępnia

 

';

AG Geige, 3. Internationales Art Rock Festival, Frankfurt/Main, 1991, fot. Dieter Wuschanski

Galeria

Ziemia Mindel Würm, CH3 NH CH 2, Gdańsk, 1990, dzięki uprzejmości Marka Rogulskiego i Piotra WyrzykowskiegoSergiej Czernow, Projekt kostiumów dla Pop Mechaniki, rysunek, 1988, kolekcja Sergieja CzubrajewaWiktor Gutt i Waldemar Raniszewski, portret z serii Wyrazy na twarzy, 1981, dzięki uprzejmości Wiktora GuttaKilhets, IX Pražské jazzové dny (Praskie dni jazzowe), 1979, foto: Jiří Kučera, dzięki uprzejmości Mikoláša Chadimy Jewgienij E-E Kozłow, KINO, technika mieszana, kolaż ze zdjęciami z sesji na potrzeby okładki albumu zespołu KINO Naczalnik Kamczatki (Operator kotłowni), 80 x 225 cm, 1985, kolekcja artystyKoncert orkiestry Pop Mechanika, 1987, dzięki uprzejmości Joanny StingrayDziałania przeprowadzone w studiu polskiej telewizji przez Przemysława Kwieka, Zofię Kulik, Pawła Kwiek, Krzysztofa Zarębskiego, Jacka Dobrowolskiego i członków zespołu Grupa w Składzie, 1972, dzięki uprzejmości Zofii KulikKapela Aktual, koncert w F Klubie, Praga, 1971, dzięki uprzejmości Milana KnížákaPraffdata, akcja HOLIŁÓDŹ, Dzień dziecka, Łódź Bałuty, 1987, fot. Tomek Jagodziński, archiwum PraffdatyAG. Geige, 3. Internationales Art Rock Festival, Frankfurt nad Menem, 1991, fot. Dieter Wuschanski
Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.