Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /system_cg2_1-0/_www/msl/views/functions/banery-lewa-kolumna.php on line 3

Maszyna Kantor. Wystawianie, performowanie, montowanie, malowanie i inne sposoby produkcji

Miejsce: SESC Consolaçao, São Paulo
18 sierpnia 2015 – 14 listopada 2015

Organizatorzy: Muzeum Sztuki w Łodzi, Culture.pl (Instytutu Adama Mickiewicza) oraz SESC Serviço Social do Comércio w São Paulo

Setna rocznica urodzin Tadeusza Kantora stała się okazją do przygotowania wystawy, która jest zarówno największą, komplementarną prezentacją dorobku tego twórcy poza granicami kraju, jak i jego pierwszą retrospektywą w Ameryce Południowej. Wystawa pokazana jest w Sesc Consolação – jednym z najważniejszych brazylijskich centrów kulturalnych, edukacyjnych i społecznych.

W specjalnie przygotowanej przestrzeni pojawiło się ponad 130 obiektów: oryginały i repliki rekwizytów scenicznych, dzieła malarskie, rysunki, asamblaże, a także bardzo bogata dokumentacja fotograficzna i filmowa happeningów, akcji oraz spektakli Teatru Cricot 2. Pochodzą one ze zbiorów Cricoteki, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeów Narodowych w Krakowie, Warszawie, Poznaniu i Wrocławiu, Muzeów Okręgowych w Koszalinie i Tarnowie oraz kolekcji prywatnych.

Jak pisze kurator Ricardo Muniz Fernandes: wystawa nie jest retrospektywą, ale działającym mechanizmem, nie stanowi zwykłej prezentacji, lecz łączy się z wymyślaniem na nowo tego, co żywe i przeżywane dla Kantora i jego czasów. Jest przestrzenią w procesie. MASZYNA KANTOR to różne maszyny połączone z innym mrowiem maszyn w ciągłym przepływie.

Ekspozycja rozpoczynała się od prezentacji Maszyny Aneantyzacyjnej, stanowiącej w ujęciu kuratorów metaforę całej twórczości Kantora. Kolejną przestrzeń wypełniały materiały dokumentacyjne dotyczące twórczości i życia Kantora. Jej aranżacja odwołuje się do słynnej „Anty-wystawy”, która została otwarta w krakowskiej Galerii Krzysztofory w 1963 roku – pozbawiona chronologii, chaotyczna, pozwala widzowi na samodzielną pracę w rekonstruowaniu „interioru imaginacji” artysty.

W sali głównej pokazane zostały oryginalne i zrekonstruowane obiekty sceniczne uznane za kluczowe i emblenatyczne do całej twórczości Kantora. Znalazły się tu między innymi: Szatnia z „Nadobniś i koczkodanów” (1973) oraz rekonstrukcje elfów i Goplany z „Balladyny” wystawionej w 1943 roku. Towarzyszyła im projekcja zapisu performansu „Die Grosse Emballage” pochodzący z filmu Dietricha Mahlowa „Kantor ist Da” (1969). Zapis ten stanowił swoistą kodę wystawy – wskazując na głęboki, historiozoficzny sens twórczości artysty i jej związek z największym horrorem XX wieku – Zagładą.

Kolejne siedem sal to, jak pisze Jarosław Suchan: siedem rozdziałów pokazujących kolejne urzeczywistnienia MASZYNY KANTORA wprowadzane w rytm ogłaszanych przez niego koncepcji teoretycznych. Ich tytuły to: Realność spotęgowana, Informel – Infernum, Okolice zera, Ambalaże, Happening, Niemożliwe oraz Klisze pamięci.

kuratorzy: Ricardo Muniz Fernandes, Jarosław Suchan
koordynator: Beata Bocian 

Nie ma artysty, który byłby bardziej niż Tadeusz Kantor samemu sobie niewiernym. Nie ma artysty, który z zaprzeczania samemu sobie uczyniłby z takim uporem realizowany program. Artysty bardziej proteuszowego, z większym talentem wymykającego się wszelkim próbom opisania, zdefiniowania i klasyfikacji. Twórca teatralny, malarz, rysownik, happener, teoretyk – wszystkie te określenia bez wątpienia nie są błędne w odniesieniu do jego osoby. Ale też żadne nie oddaje tego, co w jego działalności najważniejsze. Awangarda, Bauhaus, postkubistyczny realizm, surrealizm, soc-realizm, informel, malarstwo materii, nowa rzeczowość, ready-made, environment, assemblage, happening, sztuka biedna, konceptualizm, appropriation art, etc. Zjawiska artystyczne, z którymi twórczość Kantora przez ponad półwiecze wchodziła w relację i dialog, można by wymieniać jeszcze długo. Do tego należałoby dodać wyrafinowaną i perwersyjną grę Kantora ze swoim dorobkiem: nieustające reinterpretowanie swoich wcześniejszych osiągnięć, nadawanie im nowych znaczeń, wikłanie w coraz to nowe artystyczne i intelektualne afiliacje, mnożenie metafor służących ich opisaniu, piętrzenie sprzeczności i paradoksów w towarzyszących im teoretycznych komentarzach. Wreszcie – nieustające repetycje, nawroty, powtórki, kopie, wariacje, wersje, rekonstrukcje.

Cały ten wysiłek, jaki Kantor wkładał w nieustające zaprzeczanie samemu sobie, oraz koszty, jakie w związku z tym ponosił, zmuszają do uznania proteuszowego charakteru jego twórczości za jej rudymentarny a nie przypadkowy czy koniunkturalny rys. Pozwalają też dostrzec, pod zmienną i niestałą powierzchnią, stałość i żelazną konsekwencję nie będącą konsekwencją estetyki i stylu ale – postawy. Paradoksalnie, Kantor pozostawał najwierniejszy sobie dokładnie w tym momencie, w którym zdawał się sobie zaprzeczać. Jego twórczość była bowiem MASZYNĄ, której sposób działania określała nieustająca autotransformacja.

Była to maszyna pracująca na rzecz stawania się tym czym nie jest. Gdy tylko Kantor dostrzegał, że jego działania popadają w rutynę, zaczynają służyć produkcji tego samego, mechanicznemu powielaniu skodyfikowanych wzorców, opuszczał, jak pisze, „usankcjonowane podium” w poszukiwaniu nowych formuł operacyjnych. „Przeszłość – pisał – łatwo staje się balastem. Należy jej kolejne etapy nieubłaganie zamykać, zostawiać z niej tylko to, co w nowej sytuacji zmienia się również”. Celem miało być zachowanie zdolności maszyny do pracy na rzecz rekonfiguracji naszego widzenia a cel ten zdawał się Kantorowi możliwy do osiągnięcia tylko dzięki permanentnej transformacji samej maszyny. Wystawa MASZYNA-KANTOR. WYSTAWIANIE, PERFORMOWANIE, MONTOWANIE, MALOWANIE I INNE SPOSOBY PRODUKCJI historię owej transformacji przybliża.

(Fragment tekstu Jarosława Suchana "Maszyna Tadeusz Kantor”)

Projekt współorganizowany przez:

'; Tadeusz Kantor na Edinburgh International Festival  Atelier 72 1972 (36) z archiwum Muzeum Sztuki w Łodzi

Tadeusz Kantor na Edinburgh International Festival Atelier 72 1972 (36) z archiwum Muzeum Sztuki w Łodzi

Mapa

Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.