Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /system_cg2_1-0/_www/msl/views/functions/banery-lewa-kolumna.php on line 3

Wystawa Katarzyna Kobro/Lygia Clark

Wystawa Katarzyna Kobro/Lygia Clark to projekt konfrontujący ze sobą twórczość dwóch wielkich postaci dwudziestowiecznej kultury – artystek, których dokonania na trwałe weszły do kanonu światowej sztuki. Katarzyna Kobro (1898-1951), rzeźbiarka, malarka i teoretyk sztuki uchodzi za jedną z najwybitniejszych przedstawicielek polskiej i światowej awangardy konstruktywistycznej. Lygia Clark (1920-1988), natomiast, to bodaj najbardziej znana na świecie południowoamerykańska artystka związana z międzynarodowym ruchem neoawangardy. Wystawa w Muzeum Sztuki inicjuje swego rodzaju dialog dwóch silnych i niezależnych osobowości artystycznych, wirtualną rozmowę toczoną przez dzieła mimo tysięcy kilometrów i dziesięcioleci dzielących ich autorki.
Działania artystyczne Kobro i Clark spotykają się na kilku płaszczyznach. Najbardziej oczywistą jest konstruktywizm, który Kobro współtworzyła, a który dla Clark był zasadniczym punktem wyjścia. Tym, co łączy obie artystki, jest jednak również fakt, że ich twórczość wykraczała poza limity wyznaczane przez racjonalizm i mechanicyzm konstruktywistycznej myśli. Ich uwagę skupiała relacja między ciałem a przestrzenią, sposób, w jaki wzajemnie się określają. Polską artystkę zainteresowania te doprowadziły do Kompozycji przestrzennych tworzonych w relacji do ruchu ciała w przestrzeni. Z kolei artystkę z Brazylii przywiodły do działań włączających ciało widza w proces powstawania dzieła, a w dalszym etapie do terapeutycznych praktyk, których wyłącznym adresatem staje się cielesność, a ściślej psychosomatyczna całość, jaką stanowi człowiek.
Konfrontacja prac artystek stawia pytanie o ukryty potencjał, który tkwi w konstruktywizmie. Dlatego też w ramach wystawy zostały zestawione z jednej strony KompozycjeRzeźby przestrzenne oraz Rzeźby abstrakcyjne – stanowiące trzon twórczości Kobro, z drugiej prace reprezentujące niemalże całą twórczość Clark od 1954 r. z włączeniem akcji publicznych i seansów terapeutycznych.
Punktem wyjścia dla tej konfrontacji jest intrygująca interakcja zachodząca między kreowanymi przez artystki wizjami świata i relacji, w jakich pozostaje do niego człowiek. Dialog na gruncie teoretycznym dopełniają paralele na poziomie wizualnego języka konstruktywizmu. Im dedykowana jest pierwsza część wystawy. Kolejna, poświęcona w całości dokonaniom Lygii Clark, kieruje uwagę na możliwości rozwinięcia konstruktywizmu mniej oczywiste, niż te, z którymi na ogół kojarzy się postkonstruktywizm lat 60. i 70. Prezentowane w drugiej części wystawy fotografie i zapisy filmowe ukazują przeniesienie akcentów w sztuce Clark z tworzenia obiektów na działanie. Interaktywne repliki prac (np. z cyklu Bichos) pozwalają natomiast przekonać się, jaką rolę brazylijska artystka przypisywała obiektom w kształtowaniu szczególnego sensualnego, cielesnego doświadczenia.
Wystawa w ms² to pierwsza w Polsce prezentacja dorobku Lygii Clark. Zarazem –próba reinterpretacji zależności zachodzących między myśleniem awangardowym i neoawangardowym. I wreszcie – pretekst do pytania o kierunek, w jakim mogłaby się rozwinąć twórczość Katarzyny Kobro, gdyby nie została przerwana zbyt wcześnie.

Kurator: Jarosław Suchan
Współpraca kuratorska: Alessandra Clark
Konsultacja naukowa: Paolo Herkenhof


Katarzyna Kobro (Moskwa, 1898 – Łódź, 1951). Wykształcenie artystyczne odebrała w Moskwie. Na jej życiu i częściowo drodze twórczej zaważył związek z Władysławem Strzemińskim. Ich wspólną pracownię w Smoleńsku określano mianem „palety konstruktywizmu” – to tam spotykała się czołówka rosyjskiej awangardy, z Kazimierzem Malewiczem i El Lissitzkym na czele. W Polsce, gdzie spędziła dorosłe życie, aktywnie uczestniczyła w życiu awangardy konstruktywistycznej. Dołączyła do grupy BLOK, niezależnie od Strzemińskiego zaangażowała się w działalność Praesensu. Od 1929 r. z Janem Brzękowskim, Julianem Przybosiem, Henrykiem Stażewskim i Władysławem Strzemińskim współtworzyła grupę „a.r.”. W jej ramach wspierała m. in. utworzenie Międzynarodowej Kolekcji Sztuki Nowoczesnej, która legła u podstaw zbiorów Muzeum Sztuki. Z Łodzią związała się w 1931 r. Jako jedyna polska artystka zaangażowana silnie w działalność międzynarodową podpisała Dimensionist Manifest wydany m. in. przez László Moholy-Nagy’a i Hansa Arpa. W tym czasie na jej dorobek składały się już nowatorskie Kompozycje i Rzeźby przestrzenne oraz Rzeźby abstrakcyjne, które zakwestionowały tradycyjne myślenie o rzeźbie jako zwartej bryle. Swoje teorie publikowała w artykułach i wydawnictwach w ramach Biblioteki „a.r.”. Doceniona na świecie, w kraju spotkała się z niezrozumieniem i krytyką. Jej ożywiona kariera artystyczna została drastycznie ograniczona w połowie lat 30. Życie artystki wypełniały od tej pory dotkliwa bieda, tułaczka wywołana wybuchem wojny, opieka nad dzieckiem i narastający konflikt z mężem, który po wojnie systematycznie odsuwał Kobro od środowiska artystycznego. Chorą na raka artystką opiekowała się aż do śmierci w 1951 r. jedynie córka.

Lygia Clark (Belo Horizonte, 1920 – Rio de Janeiro, 1988). Artystka związała swoją blisko 50-letnią działalność twórczą głównie z Rio de Janeiro i Paryżem. Współtworzyła kilka grup artystycznych idących pod prąd panującej w Brazylii estetyce i wyobrażeniom na temat sztuki. W 1959 r. wraz z innymi przedstawicielami brazylijskiej neoawangardy (m.in. Helio Oticica, Lygia Pape) zapoczątkowała ruch neo-konkretystów. Tworzyła w tym czasie głównie obrazy i obiekty, które zmierzały do zniesienia sztucznie wyznaczonych granic między obrazem a przestrzenią, w której się on znajduje. Z czasem w jej sztuce coraz większą rolę zaczęło odgrywać działanie. Clark dążyła do tego, aby włączyć odbiorcę w proces powstawania dzieła, dlatego też zamiast określenia „widz” preferowała miano „uczestnik”. Pod koniec lat 60. w związku z niesprzyjającym klimatem politycznym spowodowanym rządami dyktatury wojskowej, artystka opuściła Brazylię i wyjechała do Francji. W Paryżu wykładała na Sorbonie, a jej zajęcia ze studentami stały się swoistym laboratorium, w którym poprzez akcje eksperymentowano z doświadczeniem zmysłowym i psychicznym. W latach 70. niemalże całkowicie wycofała się z życia galeryjnego. Kiedy w 1976 r. powróciła do Rio de Janeiro poświęciła się już wyłącznie praktykom terapeutycznym, które stanowiły naturalne rozwinięcie jej drogi twórczej, ale które zdawały się mieć coraz mniej wspólnego nawet z szeroko pojmowaną sztuką.

';

Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.