Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /system_cg2_1-0/_www/msl/views/functions/banery-lewa-kolumna.php on line 3

„Historia oka” według Strzemińskiego, Agnieszka Rejniak-Majewska

1.12., 8.12, 14.12.2010, g.18.30
W ramach cyklu "Na oko – Strzemiński. Wykłady i seminaria".

Najbliższe seminarium: 14.12.2010, g.18.30, „Widzenie impresjonistów”
wstęp wolny

W swoim ostatnim cyklu obrazów, w Powidokach, Strzemiński odwrócił zwykły porządek widzenia i – jak to poetycko ujął Przyboś – w malarskich eksplozjach światła, barw i kształtów „dał kolor wnętrza oka, które spojrzało w słońce”. Można powiedzieć, że dokończył tym samym dzieła impresjonistów i Cézanne’a, docierając do ostatecznej – fizjologicznej – „prawdy widzenia”. Interpretację taką potwierdza powstała w tych samych latach Teoria widzenia, książka, w której cała historia sztuki ujęta została jako historia następujących po sobie, rozwijających się form widzenia.

W czasie, kiedy słowo „realizm” nabrać miało jednoznacznej, z góry wiadomej treści, Strzemiński przekonywał, że różne systemy artystyczne posiadają swoją wewnętrzną logikę i historyczną konieczność – zaś wszystkie razem składają się na proces zmysłowego i intelektualnego podboju rzeczywistości, określonego przezeń jako „rozwój świadomości wzrokowej”. Ostatni etap tego procesu, „realizm fizjologiczny” impresjonistów – oznaczał według niego wyzwolenie oka od perspektywicznej konwencji, uwolnienie go od nieporuszonej, „feudalnej” jedności modela. Przywracając w zamian bezpośrednie odczucie barwy, „realizm” ten potwierdzał fakt naszej cielesnej przynależności do świata – uzmysławiał zatem to, co miało stanowić podstawową zasadę materialistycznego światopoglądu. Argumentacja Strzemińskiego była w tym punkcie ostatnią, z góry straconą, próbą politycznej obrony czystej sztuki. Jednocześnie jednak, będąc kulminacją wzrokocentrycznych zainteresowań Strzemińskiego, ujawniała kluczowe dla jego twórczości napięcie między cielesnym okiem i kontrolującym „okiem rozumu”, między prawdą fizjologii a wiedzą o jej funkcjonowaniu, opartą na naukowej teorii.
Wykład umieści Strzemińskiego w kontekście innych/podobnych teorii widzenia i obrazu: XIX-XX wiecznych odkryć dotyczących fizjologii widzenia, a także ówczesnych interpretacji historii sztuki jako historii form oglądowych (Riegl, Wölfflin). Ponadto przybliży filozoficzne podstawy Teorii widzenia, przypomni jej główne tezy, oraz spróbuje powiązać twórczość malarską Strzemińskiego z interesującą go problematyką „fizjologii widzenia”. Zgodnie z sugestią zawartą w tytule – w tle, choć raczej na zasadzie kontrastu, pojawi się też myśl Georgesa Bataille’a, jako inicjatora równie przesyconej biologizmem, ale wyraźnie sprzecznej z założeniami Strzemińskiego, surrealistycznej koncepcji obrazu.

Agnieszka Rejniak-Majewska - historyk sztuki i estetyk, adiunkt w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Łódzkiego. Zajmuje się sztuką współczesną, historią krytyki artystycznej i metodologią historii sztuki; interesują ją obszary pograniczne na styku teorii sztuki i filozofii obrazu. Autorka przekładów prac Martina Jay’a i Rosalind Krauss.

8.12.2010, g.18.30 Seminarium „B=2”– prowadzi Agnieszka Rejniak-Majewska
Interpretacja tekstu Władysława Strzemińskiego B=2 (1924) – jako przykładu awangardowego manifestu. Analiza programu Strzemińskiego w kontekście rosyjskiego konstruktywizmu i suprematyzmu: wskazanie podobieństwa postaw, ale przede wszystkim punktów spornych, w których Strzemiński programowo odcina się od dokonań swoich poprzedników.

14.12.2010, g.18.30 Seminarium „Widzenie impresjonistów” - prowadzi Agnieszka Rejniak-Majewska
Dyskusja wokół tekstów Strzemińskiego Widzenie impresjonistów oraz Wyjaśniam impresjonizm (1947) – rozwinięcie szczegółowych wątków z wykładu, związanych z wyjaśnieniem, czym jest „realizm fizjologiczny”, pytanie: na ile podobne myślenie wydaje się nośne we współczesnej sztuce; czy w formach artystycznych, które Strzemiński określa jako „realizm fizjologiczny” dostrzegamy dziś „prawdę widzenia”, czy historyczną konwencję? Czy może nieaktualne okazuje się tu samo rozróżnienie „realizmu” i „konwencji”?

Uwaga: ilość miejsc na seminariach ograniczona. Zapisy przyjmuje kurator cyklu Łukasz Biskupski (l.biskupski@msl.org.pl)

';

Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.