Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /system_cg2_1-0/_www/msl/views/functions/banery-lewa-kolumna.php on line 3

ms3 Re:akcja - Inwentaryzacja (nie)możliwości

2 kwietnia - 24 maja; 23 maja, sobota, godz. 11: spacer z kuratorką Martą Skłodowską. Start: brama ms, ul. Więckowskiego 36

Między „możliwe” a „niemożliwe”. Niby „nie ma”, ale trochę „jest”. Obie odpowiedzi są prawidłowe, bo kolejna, nie-istniejąca filia Muzeum Sztuki to wystawa nie-istniejących prac z kolekcji. Mieści się na ulicy Gdańskiej, łączącej obie jego siedziby prezentujące sztukę nowoczesną, w przestrzeni, która nie należy jednak do żadnej z nich. To co w okazywanych pracach szczególne, ostatni raz widziano je ponad 60 lat temu.
To prace utracone, dostępne tylko jako pozycje w „spisie dzieł zaginionych”, w większości należące do kolekcji grupy „a.r.” . Ze 112 znajdujących się w niej dzieł w czasie II wojny światowej 30 - zakwalifikowanych jako „entartete und jüdische Kunst”, sztuka zdegenerowana i nierealistyczna – zostało zniszczonych lub wywiezionych, nie wspominając o innych stratach, m.in. licznych dziełach sztuki dawnej z obrazami m.in. Jakuba Jordaensa. To nie wpływa co prawda na recepcję całości kolekcji, ale uczucie niedosytu pozostawiają prace skatalogowane jako puste prostokąty opatrzone nazwiskiem artysty, tytułem, wymiarami. Istnieją wyłącznie pod postacią tych informacji. Ciężko zdecydować, czy bardziej spełniają standardy istnienia czy raczej nieistnienia.
W przypadku niektórych zachowały się fotografie. Ekspozycja tych materiałów to swoista „inwentaryzacja (nie)możliwości”. Nawias znalazł się tu nie tylko na metaforyczne pocieszenie - mimo że nie znany jest los prac, to być może wiele z nich przetrwało. O „niemożliwości” dotarcia do nich przypominają natomiast już same techniczne aspekty związane z realizacją reprodukcji i ich recepcją. Zostały one wykonane na podstawie dokumentalnych zdjęć, czasem np. jak w przypadku obrazu Karola Hillera z niewielkiej fotografii skopiowanej z gazety. Z troską o zachowanie oryginalnych rozmiarów tam, gdzie są one znane. To sprawiło, że do niektórych nie można podejść bliżej: cyfrowe wydruki rozmywają się wtedy w plamkach pikseli, tracą kontury, a szczegóły zamiast stać się wyraźniejsze, zanikają. Tylko oglądane z pewnego dystansu sprawiają wrażenie w pełni odwzorowanych.
Reprodukcje faksymilowe umieszczono już kiedyś w ramach powojennej ekspozycji w Muzeum Sztuki, po to żeby ilustrowały sztukę impresjonizmu, dawały widzom pojęcie o pracach Paula Cèzanna, Paula Gauguina i Vincenta van Gogha. Uznano, że bez nich niemożliwe jest wyjaśnienie zagadnień sztuki nowoczesnej, począwszy od kubizmu.
Tym razem przywołanie za pośrednictwem reprodukcji tych w inny sposób nieosiągalnych, zaginionych lub zniszczonych w czasie okupacji dzieł służy włączeniu ich na powrót w narrację dotyczącą instytucji.
Zakodowanym pod postacią zdjęć pracom nie przywróci to jednak możliwości bezpośredniego oddziaływania: relief „Konfiguracja” Jeana Arpa i wielopłaszczyznowa kompozycja Tytusa Czyżewskiego utraciły swą przestrzenność, jeden z pierwszych Mobiles Aleksandra Caldera pozbawiony został stanowiącej jego istotę możliwości ruchu, a barwy narysowanej przez Pabla Picassa w toku kubistycznych poszukiwań „Gitary”, abstrakcyjnych „Kompozycji” Alberta Gleizesa i Auguste Herbina, kaligraficznej „Ulicy” Juan de Torres Garcii, streficznej kompozycji „Portret Pani J.” Leona Chwistka i monumentalnej „Spalonej Fabryki I” Karola Hillera zostały sprowadzone do gradacji szarości. Ciekawym wyjątkiem stają się na tym monochromatycznym z konieczności tle mocne barwy „Kompozycji 2, seria 1” Jeana Gorina – artysta wykonał bowiem na prośbę Muzeum replikę zaginionego w czasie okupacji obrazu. To wciąga nas w usytuowany wzdłuż ulicy labirynt odniesień związanych ze statusem kopii i oryginału, reprezentacji, a także stopniem dematerializacji malarstwa i rzeźb.
Materialność wcale nie musi oznaczać trwałości. Ślady pozostawione przez prace są niepełne, ale właśnie one umożliwiają przyjrzenie się mechanizmom pamięci: zastanowienie się nad trwałością warstwy symbolicznej dzieła i tym, jak ona wpływa na wyznaczanie przez nas granic jego obecności lub nieobecności.
Marta Skłodowska, kurator projektu

Miejsca, w których można znaleźć zaginione dzieła z kolekcji Muzeum Sztuki:
1. Sklep Przemysłowo-Chemiczny, ul. Gdańska 3; Karol Hiller „Spalona Fabryka”
2. Antyki, ul. Gdańska 5; Tytus Czyżewski, "Głowa", obraz wielopłaszczyznowy
3. Sklep Spożywczy „Gades”, Gdańska 7; Albert Gleizes, "Kompozycja"
4. Artykuły Komputerowo-Biurowe i Ksero, ul. Gdańska 12; Jean Gorin, Kompozycja 2, seria 1
5. Bieliźniarstwo i wyrób kołder, ul. Gdańska 14, p. Bożena Wyrwas; Juan de Torres Garcia, "Ulica"
6. „Uni-Szlif". Materiały techniczne., ul. Gdańska 15; Alexander Calder, Mobile
7. Second-Hand, ul. Gdańska 19; Leon Chwistek, "Portret Pani J."
8. „Salonik prasowy”, ul. Gdańska 23; reprodukcja: Pablo Picasso, "Gitara"
9. Galeria 33, ul. Gdańska 33; Auguste Herbin, "Kompozycja"
10. Studio Rama, Oprawa Obrazów i Galeria sztuki, ul. Więckowskiego 31; Jean Arp, "Konfiguracja"

9 kwietnia, czwartek, godz. 16:30 i 18 kwietnia, sobota, godz. 11: Marta Skłodowska, kuratorka projektu Inwentaryzacja (Nie)możliwości oprowadza po ul. Gdańskiej. Start w bramie ms (ul. Więckowskiego 36).

';

Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.